Sự kiện Solana hợp tác với SBI Holdings của Nhật Bản đã gây ra một làn sóng phản ứng dữ dội trong cộng đồng Cardano. Trên Twitter, hàng loạt thành viên kêu gọi đội ngũ phát triển 'hãy làm gì đó' trước khi bị đối thủ bỏ xa. Charles Hoskinson, nhà sáng lập Cardano, đáp trả bằng một tuyên bố mạnh mẽ: 'Kỷ nguyên tăng trưởng của các mạng lưới tập trung đã chính thức kết thúc.'
Như một nhà quản lý quỹ tài sản kỹ thuật số đã chứng kiến ba chu kỳ thị trường, tôi thấy tuyên bố này không chỉ là một cú đấm truyền thông. Nó là một tín hiệu vĩ mô về sự thay đổi trong cấu trúc thanh khoản toàn cầu. Khi thanh khoản dễ dàng, các mạng lưới hiệu quả về vốn như Solana hút dòng tiền nóng từ các quỹ đầu cơ và nhà đầu tư tổ chức. Nhưng khi thanh khoản thắt chặt, câu chuyện 'phi tập trung' và 'khả năng kháng kiểm duyệt' trở thành tài sản phòng thủ. Hoskinson đang đánh cược rằng giai đoạn tới sẽ thuộc về những mạng lưới không thể bị một cơ quan quản lý nào đóng cửa chỉ bằng một cuộc điện thoại.
Dữ liệu on-chain không bao giờ nói dối, nhưng cách chúng ta đọc nó mới là thứ quyết định lợi nhuận. Hãy nhìn vào dòng vốn: trong tháng 3 năm nay, TVL của Solana tăng 40% nhờ các giao thức như Jupiter và Kamino, trong khi TVL của Cardano chỉ tăng 12% chủ yếu từ các AMM nhỏ lẻ. Sự khác biệt không nằm ở công nghệ – cả hai đều có khả năng mở rộng – mà nằm ở khả năng thu hút nhà phát triển và người dùng thực tế. Hoskinson đúng khi nói rằng các mạng lưới tập trung đang đối mặt với rủi ro pháp lý gia tăng. SEC đã kiện Coinbase và Binance, và nếu Solana bị coi là chứng khoán, toàn bộ hệ sinh thái của nó sẽ sụp đổ. Tuy nhiên, thị trường luôn ưu tiên tăng trưởng ngắn hạn hơn là an toàn dài hạn.
Trải nghiệm từ mùa ICO năm 2017 dạy tôi rằng khi một dự án phải dùng đến luận điệu triết học để bảo vệ vị thế, đó thường là dấu hiệu của sự suy yếu. Năm đó, tôi nhìn thấy hàng trăm token chết dần vì đội ngũ chỉ biết nói về 'tầm nhìn' thay vì ship sản phẩm. Cardano hiện tại đang trong tình trạng tương tự: họ có một trong những đội ngũ nghiên cứu mạnh nhất, nhưng lộ trình sản phẩm (Hydra, Voltaire) vẫn chưa tạo ra đột phá đủ lớn để thay đổi câu chuyện thị trường. Trong khi đó, Solana đã ký hợp đồng với SBI, mở ra cánh cửa vào thị trường Nhật Bản – nơi có yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt nhất thế giới.
Hành vi đầu cơ không phải lúc nào cũng phi lý; đôi khi nó là tín hiệu về sự dịch chuyển thanh khoản mà các nhà phân tích cơ bản bỏ lỡ. Khi tôi phân tích các dòng giao dịch trên chuỗi trong cơn sốt NFT năm 2021, tôi thấy rằng 90% khối lượng của Bored Ape Yacht Club đến từ bot và wash trading. Nhưng điều đó không ngăn giá tăng 10 lần trong ba tháng. Tương tự, sự phấn khích xung quanh solana hiện tại có thể được thổi phồng bởi các quỹ đầu cơ, nhưng nó vẫn tạo ra áp lực mua thực sự. Cardano đang mất dần sự chú ý – và trong thị trường crypto, sự chú ý là thanh khoản.
Tuy nhiên, tôi không hoàn toàn đồng ý với phe cho rằng Hoskinson chỉ đang 'cào phím'. Thực tế, luận điểm của ông về sự kết thúc của mạng lưới tập trung có một cơ sở vĩ mô vững chắc. Khi lãi suất toàn cầu giảm, các nhà đầu tư tổ chức sẽ tìm kiếm tài sản có khả năng chống lại sự can thiệp của chính phủ. Các quỹ hưu trí và quỹ tài sản có chủ quyền không thể đổ tiền vào một blockchain mà một công ty Mỹ (Solana Labs) có thể bị buộc phải đóng băng tài sản. Cardano, với cấu trúc phi tập trung cao hơn và không có thực thể pháp lý rõ ràng, trở nên hấp dẫn hơn trong kịch bản đó.
Đi ngược đám đông không có nghĩa là đi ngược dữ liệu – mà là đi theo dữ liệu mà đám đông đang bỏ qua. Năm 2022, khi tôi short LUNA và FTT, tôi không làm vì tôi ghét Do Kwon hay Sam Bankman-Fried, mà vì tôi thấy các chỉ số on-chain cho thấy sự mất cân bằng thanh khoản không thể duy trì. Với trường hợp này, dữ liệu cho thấy sự khác biệt giữa Cardano và Solana không phải là về 'tập trung' hay 'phi tập trung', mà là về tốc độ tạo ra giá trị kinh tế. Solana đã tạo ra hàng tỷ đô la phí giao dịch cho các ứng dụng DeFi của mình; Cardano thì chưa.
Cuối cùng, tuyên bố của Hoskinson là một nước cờ chiến lược nhằm kéo dài thời gian cho đến khi Cardano có thể ship Voltaire và Hydra. Nhưng thị trường không chờ đợi ai. Như tôi đã học được từ cuộc tranh luận về rủi ro hệ thống trong DeFi Summer 2020: khi bạn phải giải thích quá nhiều về lý do tại sao mình chưa thành công, có nghĩa là bạn đã thua trong tâm trí của nhà đầu tư. Cardano cần một chiến thắng thực tế, không phải một bài phát biểu.
Câu hỏi cuối cùng dành cho bạn: Trong một thị trường mà thanh khoản toàn cầu đang dần quay trở lại, bạn muốn đặt cược vào mạng lưới nào có tốc độ, hay mạng lưới nào có sự bền vững? Sự lựa chọn đó sẽ định hình danh mục đầu tư của bạn trong 12 tháng tới.