Hồi đầu tuần, khi đồng nghiệp của tôi tại một quỹ đầu cơ ở San Francisco gửi link bài phát biểu của Christopher Waller, tôi chỉ lướt qua. Một lần nữa, một quan chức Fed nói về lạm phát dai dẳng. Nhưng rồi tôi dừng lại ở một câu: "AI investments are driving up prices".
Đây không phải là một tuyên bố thông thường. Đây là lần đầu tiên một thành viên Hội đồng Thống đốc Fed chính thức gắn AI – một câu chuyện công nghệ đang làm mưa làm gió trên thị trường chứng khoán – với lạm phát lõi. Và nếu bạn nghĩ rằng điều này chỉ ảnh hưởng đến cổ phiếu công nghệ, hãy nghĩ lại. Trong 5 năm qua, tôi đã học được rằng bất cứ điều gì làm thay đổi kỳ vọng lãi suất của Fed đều sẽ tác động đến thanh khoản toàn cầu, và do đó, đến crypto.
Bối cảnh hiện tại thật kỳ lạ. Thị trường đã bắt đầu định giá việc cắt giảm lãi suất vào cuối năm 2024. Dữ liệu lạm phát tổng thể có vẻ hạ nhiệt. Nhưng Waller, một trong những diều hâu nhất, đã nói thẳng: "Tôi cần thấy thêm vài tháng dữ liệu tốt trước khi ủng hộ việc nới lỏng". Thậm chí ông ta còn đưa ra khả năng tăng lãi suất trong tương lai gần. Đây là một sự thay đổi đáng kể so với kỳ vọng đồng thuận. Và phần quan trọng nhất là lý do: không chỉ vì thị trường lao động mạnh hay tiêu dùng vững, mà vì đầu tư vào AI đang tạo ra một làn sóng cầu mới – đối với chip, trung tâm dữ liệu, điện năng, và tất cả những thứ đó đều đẩy giá lên.
Hãy để tôi giải thích tại sao điều này lại quan trọng đối với crypto. Trong khuôn khổ phân tích của tôi – thứ tôi gọi là "liquidity flight" – mọi biến động của thị trường tiền điện tử đều có thể được truy ngược về dòng chảy thanh khoản toàn cầu. Khi Fed tăng lãi suất hoặc phát tín hiệu hawkish, đồng đô la Mỹ mạnh lên, lợi suất trái phiếu tăng, và tiền chảy khỏi tài sản rủi ro, bao gồm crypto. Ngược lại, khi Fed ôn hòa, thanh khoản tràn vào các thị trường mới nổi và tài sản kỹ thuật số. Điều Waller vừa làm là thắt chặt kỳ vọng về thời điểm Fed xoay trục. Nếu thị trường tin rằng Fed sẽ không cắt giảm lãi suất sớm, và thậm chí có thể tăng thêm, thì áp lực lên Bitcoin và Ethereum sẽ gia tăng. Nhưng câu chuyện còn sâu hơn thế.
Phần cốt lõi của bài phát biểu là sự công nhận của Fed về một động lực lạm phát mới: đầu tư AI. Đây không phải là lạm phát do cầu tiêu dùng quá nóng, cũng không phải do gián đoạn chuỗi cung ứng. Đây là lạm phát do một cuộc cách mạng công nghệ tạo ra. Các công ty như Microsoft, Google, Meta đang chi hàng chục tỷ đô la để xây dựng cơ sở hạ tầng AI. Điều này tạo ra nhu cầu khổng lồ đối với bán dẫn, năng lượng, và không gian trung tâm dữ liệu. Giá của những yếu tố đầu vào này tăng lên, và lan tỏa vào nền kinh tế. Waller đang nói rằng Fed nhìn thấy điều đó và lo ngại nó có thể làm chậm quá trình giảm lạm phát lõi.
Đây là một tín hiệu quan trọng cho thị trường crypto. Bởi vì nếu AI đầu tư tiếp tục nóng, và nếu nó thực sự đẩy lạm phát lên, thì Fed sẽ duy trì lập trường hawkish lâu hơn. Thanh khoản toàn cầu sẽ bị siết chặt. Nhưng đồng thời, chính câu chuyện AI cũng tạo ra nhu cầu thực tế đối với blockchain. Các trung tâm dữ liệu cần thanh toán vi mô, xác thực danh tính, và quản lý tài nguyên. Các hợp đồng thông minh có thể tự động hóa việc mua bán năng lượng. Nền tảng AI phi tập trung như Golem hay Render đang chứng kiến sự gia tăng sử dụng. Có một sự phân hóa: trong khi toàn bộ thị trường crypto có thể chịu áp lực thanh khoản, một số lĩnh vực liên quan đến AI có thể phát triển mạnh.
Tôi nhớ lại năm 2021, khi tôi đầu tư 5 ETH vào BAYC. Lúc đó, NFT là câu chuyện nóng. Nhưng tôi đã bán 2 cái khi giá gấp 10 lần vì tôi thấy sự liên kết vĩ mô: lạm phát tăng, người giàu tìm nơi trú ẩn, và NFT trở thành một kênh lưu trữ giá trị. Bây giờ, AI đang đóng vai trò tương tự: nó không chỉ là một trào lưu đầu cơ, mà là một sự thay đổi cấu trúc trong nền kinh tế. Và Fed, bằng cách công nhận nó, đang hợp pháp hóa tầm quan trọng của nó.
Nhưng đây là góc nhìn phản trực giác: hầu hết mọi người đều cho rằng AI sẽ giúp giảm lạm phát trong dài hạn nhờ tăng năng suất. Waller lại nói điều ngược lại trong ngắn hạn. Nếu bạn đang kỳ vọng Fed sẽ sớm cắt giảm lãi suất để crypto tăng vọt, bạn có thể sai. Sự thật là Fed có thể buộc phải giữ lãi suất cao hơn lâu hơn, làm suy yếu dòng tiền vào crypto. Tuy nhiên, chính trong môi trường đó, những dự án crypto thực sự giải quyết vấn đề của AI (như chi phí tính toán, xác thực dữ liệu) lại có cơ hội tỏa sáng. Đây là một sự phân kỳ: thanh khoản chung giảm, nhưng dòng vốn thông minh tập trung vào các lĩnh vực có nhu cầu thực.
Hãy nhìn vào dữ liệu on-chain. Lượng stablecoin đổ vào các giao thức cho vay phi tập trung đã giảm 15% trong tháng qua khi lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 2 năm tăng lên 4.7%. Điều này cho thấy các nhà đầu tư tổ chức đang rút thanh khoản khỏi DeFi để mua trái phiếu. Nếu Waller tiếp tục đe dọa tăng lãi suất, xu hướng này sẽ mạnh hơn. Nhưng đồng thời, khối lượng giao dịch trên các mạng lưới chuyên biệt cho AI như Fetch.ai đã tăng 40% trong hai tháng qua. Có một dòng chảy song song: vốn đầu cơ rút lui, nhưng vốn xây dựng vẫn vào.
Vậy takeaway là gì? Đừng đánh đồng toàn bộ thị trường crypto. Hãy phân biệt giữa các lĩnh vực nhạy cảm với lãi suất (như DeFi lending, NFT đầu cơ) và các lĩnh vực có nhu cầu cơ bản (hạ tầng AI, token hóa tài sản thực, thanh toán xuyên biên giới). Trong môi trường "higher for longer", những dự án có doanh thu thực và sản phẩm khả thi sẽ sống sót và phát triển. Đây là lúc sàng lọc.
Tôi sẽ theo dõi chặt chẽ các chỉ số vĩ mô: lạm phát PCE tháng 6, báo cáo việc làm tháng 7, và đặc biệt là hướng dẫn chi tiêu vốn AI của các công ty công nghệ lớn trong mùa báo cáo lợi nhuận sắp tới. Nếu họ tiếp tục tăng chi tiêu cho AI, Waller sẽ có lý do để giữ quan điểm hawkish. Và thị trường crypto sẽ đối mặt với một mùa hè khó khăn. Nhưng như mọi khi, khủng hoảng mang đến cơ hội cho những ai nhìn thấy bức tranh toàn cảnh.
Liệu chúng ta có đang chứng kiến sự khởi đầu của một chu kỳ trong đó crypto không còn là "digital gold" chống lại Fed, mà trở thành hạ tầng cho nền kinh tế AI? Tôi để ngỏ câu hỏi đó cho bạn. Còn tôi, tôi sẽ tiếp tục theo dõi dòng thanh khoản, vì câu trả lời luôn nằm ở đó.