Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent vừa tuyên bố lạm phát lõi đang "dịu lại" – một phát biểu mà theo thông lệ 40 năm qua thuộc về Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang, không phải Bộ trưởng Tài chính. Trong 17 năm ngồi ở vị trí giám sát thị trường 24/7, tôi đã chứng kiến nhiều lần một quan chức tài chính nhảy vào "sân chơi" của ngân hàng trung ương. Kết cục luôn giống nhau ở điểm: sự bất thường không bao giờ xuất hiện ngẫu nhiên.
Khi người chịu trách nhiệm vay nợ cho chính phủ Mỹ – một chính phủ đang trả lãi nhiều hơn cả chi tiêu quốc phòng – bắt đầu kể câu chuyện về lạm phát, đó không phải là thông tin kinh tế. Đó là một ván cờ chính trị. Và cộng đồng crypto đang bị cuốn vào ván cờ đó mà không hề hay biết.
Bối cảnh: Fed đã giữ lãi suất quỹ liên bang ở vùng 4,25–4,50% trong khi nợ công Mỹ vượt 36.000 tỷ USD. Mỗi quý, Bộ Tài chính phải phát hành hàng trăm tỷ USD trái phiếu để xoay vòng nợ cũ. Lãi suất càng cao, ngân sách càng nghẹt thở – chi phí trả lãi hiện đã vượt mốc 1.000 tỷ USD mỗi năm. Vì vậy, khi Bessent – một người được Tổng thống Trump bổ nhiệm – nói rằng lạm phát lõi "đang được kiểm soát nếu không tính năng lượng", ông không đang báo cáo dữ liệu. Ông đang tạo ra dữ liệu.
Hãy nhìn vào từ khóa: "không gồm năng lượng". Tại sao lại loại bỏ năng lượng? Vì giá dầu và khí đốt đang tăng do căng thẳng địa chính trị. Nếu tính cả năng lượng, câu chuyện "lạm phát dịu" sẽ sụp đổ ngay lập tức. Đây là hành vi chọn lọc dữ liệu – một thứ mà bất kỳ ai làm phân tích on-chain đều nhận ra ngay. Trong blockchain, chúng tôi gọi đó là "cherry-picking" – chọn những khối lệnh phù hợp với luận điểm, bỏ qua phần còn lại. Và khi một chính phủ bắt đầu cherry-picking số liệu kinh tế vĩ mô, câu hỏi không còn là "lạm phát bao nhiêu", mà là "họ đang chuẩn bị cho điều gì?"
Câu trả lời nằm ở nợ công. Mỗi điểm phần trăm lãi suất giảm đi sẽ tiết kiệm cho ngân sách Mỹ khoảng 400 tỷ USD trong vòng một thập kỷ. Vì vậy, áp lực hạ lãi suất không đến từ lòng trắc ẩn với người vay thế chấp. Nó đến từ sự sống còn của ngân sách liên bang. Nhưng ở đây có một nghịch lý mà thị trường crypto thường bỏ qua.
Nếu Fed hạ lãi suất vì áp lực chính trị thay vì dữ liệu kinh tế thực, thị trường trái phiếu sẽ phản ứng theo chiều ngược lại: lợi suất dài hạn có thể tăng, không giảm, bởi vì nhà đầu tư sẽ đòi bù rủi ro cao hơn cho việc nắm giữ trái phiếu Mỹ khi tính độc lập của Fed bị xói mòn. Hãy ghi nhớ điều này: nếu thấy lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm tăng ngay khi Fed phát tín hiệu ôn hòa, đó là dấu hiệu thị trường đang nói "chúng tôi không tin các người". Trong suốt sự nghiệp phân tích của mình, tôi chưa bao giờ thấy một đợt nới lỏng tiền tệ do chính trị thúc đẩy nào kết thúc có hậu. Năm 2020, khi giao thức YFI tăng từ 0 lên 1 tỷ USD TVL chỉ trong ba ngày, tôi đã kiểm tra on-chain và phát hiện bốn ví nội bộ bán ra ngay sau đợt tăng. Mọi người gọi đó là "adoption". Dữ liệu cho thấy đó là phân phối. Cảm giác tôi có khi nhìn thấy Bessent cố gắng tạo ra kỳ vọng giảm phát bằng cách loại bỏ năng lượng khỏi câu chuyện cũng giống hệt như vậy: một thứ được quảng bá rất tốt, nhưng cấu trúc bên trong đang vận hành theo hướng ngược lại.
Tác động lên crypto sẽ không đơn giản như công thức "lãi suất giảm → thanh khoản tăng → Bitcoin tăng" mà hầu hết các bài phân tích đang lặp lại. Công thức đó đúng trong chu kỳ 2020–2021 khi Fed hạ lãi suất vì COVID và bơm hàng nghìn tỷ USD. Nhưng bối cảnh hiện tại khác: nếu Fed bị ép phải nới lỏng trong khi lạm phát thực vẫn trên mục tiêu, đồng USD sẽ yếu đi vì niềm tin bị tổn hại, chứ không phải vì kinh tế cần kích thích. Vàng có thể hưởng lợi từ kịch bản này. Bitcoin thì không chắc chắn. Trong tháng 3/2020, khi mọi thứ đổ vỡ, Bitcoin giảm 50% cùng Nasdaq, trong khi vàng chỉ giảm nhẹ. Bitcoin vẫn chưa thực sự hoàn thành vai trò "vàng kỹ thuật số" trong các cuộc khủng hoảng niềm tin. Nó vẫn bị định giá như một tài sản rủi ro – và một tài sản rủi ro trong môi trường chính trị hóa tiền tệ sẽ biến động dữ dội, không phải vì cơ hội, mà vì hoảng loạn.
Điều khiến tôi thực sự quan tâm là điểm mù trong câu chuyện "lạm phát dịu" của Bessent. Nếu lạm phát lõi thực sự đang được kiểm soát, tại sao lại cần một Bộ trưởng Tài chính – người không có thẩm quyền về chính sách tiền tệ – phải lên tiếng xác nhận? Khi dữ liệu đã rõ ràng, người ta không cần phải thuyết phục. Chính việc phải thuyết phục cho thấy dữ liệu không đủ mạnh. Trong các cuộc họp FOMC trước đây, tôi đã nhiều lần chứng kiến các quan chức Fed dùng những cách diễn đạt khác nhau để nói về cùng một con số CPI – và điều quan trọng nhất không phải con số, mà là động cơ đằng sau cách họ chọn để diễn đạt nó.
Có một khả năng khác mà ít người nhắc tới: tuyên bố của Bessent có thể là một đòn dọn đường cho việc Tổng thống Trump muốn thay thế Chủ tịch Fed Powell trước khi nhiệm kỳ của ông kết thúc. Lịch sử đã chứng minh rằng các chính phủ thường tạo ra một câu chuyện kinh tế thuận lợi trước khi thực hiện các thay đổi nhân sự lớn. Nếu điều đó xảy ra, thị trường crypto đang đối mặt với một cú sốc thể chế hoàn toàn khác với một đợt điều chỉnh lãi suất thông thường. Mỗi giao dịch đều ẩn giấu một câu chuyện pháp lý – câu chuyện lần này bắt đầu bằng một tuyên bố miệng, nhưng hệ quả sẽ lộ diện trên bảng cân đối của các ngân hàng trung ương toàn cầu.
Vậy nhà đầu tư crypto nên làm gì? Không phải bán tháo, cũng không phải nhảy vào ăn mừng. Thay vào đó, hãy theo dõi ba tín hiệu trong 30 ngày tới. Thứ nhất: chỉ số CPI tháng sau – nếu lạm phát lõi thực tế vẫn trên 3%, tuyên bố của Bessent sẽ trở thành một lời nói dối có thể kiểm chứng, và thị trường sẽ mất niềm tin vào cả Bộ Tài chính lẫn Fed. Thứ hai: lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm – nếu nó tăng ngay khi Fed có hành động ôn hòa, trái chủ đang bỏ phiếu bất tín nhiệm đối với toàn bộ chính sách kinh tế vĩ mô. Thứ ba: ngôn ngữ của Chủ tịch Fed Powell tại cuộc họp tiếp theo – nếu ông ấy dùng cụm từ "độc lập" hoặc "theo dữ liệu" với tần suất bất thường, sự can thiệp chính trị đã rõ ràng.
Crypto có thể tăng trong ngắn hạn nếu Fed nhượng bộ. Nhưng hãy tự hỏi: một đợt tăng giá dựa trên sự mất uy tín của đồng tiền dự trữ của thế giới có bền vững? Nếu giả định của bạn là "Fed hạ lãi suất vì dữ liệu yếu đi", đó là một lý do hợp lý để mua Bitcoin. Nhưng nếu giả định của bạn là "Fed hạ lãi suất vì Bộ trưởng Tài chính cần nó để trả nợ", bạn đang mua vào một thị trường được thúc đẩy bởi sự tuyệt vọng, không phải bởi sức khỏe kinh tế.
Thị trường chạy 24/7, và tôi cũng vậy. Câu hỏi đặt ra không phải là Fed có hạ lãi suất hay không. Câu hỏi là: họ hạ vì lý do gì. Và với một nhà phân tích theo dõi bất thường như tôi, khi một Bộ trưởng Tài chính bắt đầu nói về lạm phát thay vì nhiệm vụ của mình – sự bất thường đó không bao giờ xuất hiện ngẫu nhiên. Nó là một cảnh báo. Hãy đọc dữ liệu, không phải lời nói.
— Root: Phân tích sự kiện vĩ mô