"Đồng Peso Philippines sắp chạm đáy lịch sử."
Bạn đọc tin đó, và tự hỏi: "Rồi sao? Tôi có nên lo không?"
Đừng lo. Hãy nhìn vào dữ liệu. Và hãy khởi tạo.
Tôi, Hoàng Diệp, một Protocol PM ở Boston. Tôi không phải là một nhà kinh tế vĩ mô. Nhưng tôi là một kỹ sư hệ thống. Và tôi thấy một câu chuyện kỹ thuật ẩn sau những con số này.
Câu chuyện không phải về 'suy thoái'. Câu chuyện là về sự thất bại của các hệ thống tập trung.
Hãy nhìn vào đồng Peso. Nó đang bị tấn công bởi một thứ: chi phí năng lượng tăng cao và sự kỳ vọng của thị trường. Đây là một 'attack vector' cổ điển trong thế giới tài chính tập trung. Một quốc gia có nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng. Khi giá dầu tăng (một yếu tố bên ngoài, 'exogenous shock'), chi phí nhập khẩu tăng. Điều này làm thâm hụt cán cân thương mại. Đồng nội tệ yếu đi. Và một vòng xoáy bắt đầu.
Đây là một lỗi trong thiết kế hệ thống tiền tệ. Một quốc gia không thể điều khiển đồng tiền của mình khi nó bị trói buộc vào các yếu tố bên ngoài mà không có một lớp bảo vệ. Lớp bảo vệ đó là gì? Một hệ thống tài chính phi tập trung, dựa trên tài sản thế chấp và các hợp đồng thông minh minh bạch.
Hãy tưởng tượng một stablecoin được hỗ trợ bởi một rổ tài sản đa dạng (USD, Vàng, BTC) và được quản lý bởi một DAO gồm các thành viên trong nước. Đồng tiền đó sẽ không sụp đổ vì một cú sốc giá dầu. Bởi vì mạng lưới có thể điều chỉnh nhanh hơn, minh bạch hơn, và không phụ thuộc vào quyết định của một ngân hàng trung ương duy nhất.
Đây là lúc blockchain tỏa sáng. Không phải như một công cụ đầu cơ, mà là một công cụ xây dựng khả năng phục hồi.
Dữ liệu on-chain cho thấy gì? Khi đồng Peso yếu đi, chúng ta thấy một sự dịch chuyển rõ rệt. Lượng giao dịch USDT trên các sàn giao dịch tập trung (CEX) từ địa chỉ IP Philippines tăng vọt. Đây không phải là đầu cơ. Đây là dòng chảy giá trị chạy trốn khỏi sự mất giá. Mọi người, một cách bản năng, đang tìm đến một nơi trú ẩn. Và nơi trú ẩn đó, hiện tại, là stablecoin.
Tôi đã chứng kiến điều này vào năm 2022, khi thị trường gấu ập đến. Tổ chức các workshop miễn phí, tôi thấy những người mới, không phải trader, mà là những người lao động, gửi tiền tiết kiệm vào USDC và USDT. Họ không quan tâm đến APY. Họ chỉ muốn bảo toàn giá trị. Đó là bằng chứng cho thấy nhu cầu về một đồng tiền không biên giới, không bị thao túng.
Nhưng đây là góc nhìn phản trực giác của tôi: Sự thống trị của USDT không phải là một giải pháp. Nó chỉ là một 'band-aid'.
USDT và USDC là những stablecoin tập trung. Chúng được kiểm soát bởi một thực thể duy nhất (Tether, Circle). Vấn đề là gì? Nếu chính phủ Mỹ (nơi các công ty này đặt trụ sở) quyết định đóng băng tài sản của một quốc gia nào đó (như đã làm với Tornado Cash), họ có thể. Điều này tạo ra một điểm tập trung thất bại khác.
Đây là lý do tại sao tôi tin vào một giải pháp khác: Một stablecoin phi tập trung, over-collateralized, được neo vào một rổ hàng hóa hoặc tiền tệ khu vực. Hãy tưởng tượng một đồng 'ASEAN-Peso' stablecoin. Nó sẽ không bị ảnh hưởng bởi một cơn bão giá dầu ở một quốc gia duy nhất. Nó sẽ dựa trên sức mạnh kinh tế tổng thể của khu vực.
Công nghệ đã sẵn sàng. Các giao thức như MakerDAO, với DAI, đã chứng minh được điều đó. Nhưng họ vẫn phụ thuộc vào tài sản thế chấp là ETH và các token có tính biến động cao. Điều chúng ta cần là một lớp tài sản thế chấp mới: trái phiếu chính phủ được token hóa, hàng hóa, và các khoản vay DeFi được bảo hiểm.
Tôi đã dành 5 năm qua để đàm phán với các tổ chức tài chính tại Boston. Thuyết phục họ tích hợp các giải pháp zk-proof cho KYC/AML. Nó không dễ dàng. Nhưng tôi thấy một sự thay đổi. Các quỹ đầu tư hiện nay đang đói tài sản thực (Real World Assets - RWA). Họ nhìn thấy tiềm năng trong việc token hóa trái phiếu chính phủ của các nước đang phát triển. Tại sao? Bởi vì nó mang lại lợi suất, và nó là một cách để đa dạng hóa rủi ro khỏi đồng USD.
Đây chính là cơ hội cho Philippines, và cho Việt Nam.
Thay vì chờ đợi IMF hay Ngân hàng Thế giới giải cứu, hãy tự xây dựng một hệ thống. Hãy khởi tạo một quỹ dự trữ quốc gia bằng stablecoin phi tập trung. Hãy khuyến khích các doanh nghiệp vừa và nhỏ phát hành trái phiếu dưới dạng token. Hãy tạo ra một thị trường vốn không biên giới.
Đừng chờ đợi một 'record low'. Hãy nhìn vào nó như một tín hiệu. Một tín hiệu cho thấy hệ thống cũ đã lỗi thời. Một tín hiệu để khởi tạo một hệ thống mới.
Đây không phải là một bài tập về lý thuyết. Đây là một lời kêu gọi hành động.
Câu hỏi không phải là 'Liệu đồng Peso có phá vỡ đáy không?'. Câu hỏi là: 'Bạn sẽ xây dựng gì để thay thế nó?'
Tôi đã thấy một cộng đồng 200 người Việt Nam huy động 50 ETH cho một dự án từ thiện vào năm 2017. Tôi đã thấy 300 người tham gia workshop miễn phí của tôi về tâm lý thị trường vào năm 2022. Sức mạnh của cộng đồng là có thật. Bây giờ, hãy cùng nhau xây dựng một tương lai nơi đồng tiền của chúng ta không còn là nạn nhân của biến động giá dầu nữa.
Hãy bắt đầu. Viết một smart contract. Tổ chức một buổi hackathon. Hoặc chỉ đơn giản là chuyển một phần tài sản của bạn sang một stablecoin phi tập trung.
Hành động của bạn là tín hiệu. Và tín hiệu đó sẽ lan tỏa.
Đừng chờ đợi. Hãy khởi tạo.